Wat is onze plaats in de grootsheid van het universum? Eeuwenlang hebben religie, mythologie, kunst en wetenschap zich over deze vraag gebogen en er alle mogelijke vormen van oplossingen voor bedacht. Allemaal anders, allemaal met hetzelfde ontzag voor de uitgestrektheid van het heelal om ons heen.
In de tentoonstelling “Verbeelding van het Universum” In Leuven (onderdeel van het KNAL! Festival) wordt die wonder over het universum verbeeld door ongeveer honderd Belgische en internationale meesterwerken. Ze laten in een prachtige wandeling door de tijd zien hoe Europa en het Midden-Oosten vorm kregen in de wetenschap en beeldende kunsten vanaf de Prehistory tot laat 18e eeuw.
De tentoonstelling is samengesteld door curatoren Professor dr. Jan van der Stock en het team van Illuminare KU Leuven. Er is ook een soundscape te horen van Adriaan de Roover.
TIP!
TENTOONSTELLING VERBEELDING VAN HET UNIVERSUM

For my part, I know nothing with any certainty, but the sight of the stars make me dream.
Vincent van Gogh (Arles, 1888)






ZAAL 1 – Prehistorie
We beginnen de tentoonstelling met de verwondering van de mens die opkijkt naar de sterren en zich vragen stelt over de oorsprong, vorm en betekenis van het onmetelijke heelal.
Prachtig zijn de “denkers van Hamangia“. Deze figuren zijn rond 5000-4600 voor onze jaartelling gemaakt in gebakken klei. Ze zijn dus bijna twee keer zo oud als Stonehenge! Het zijn daarmee een van de oudste beeldjes uit de Prehistorie die menselijke introspectie en verwondering vertegenwoordigen.
Ze werden ontdekt in 1956 en hoewel de oorspronkelijke betekenis een mysterie zal blijven, werd de mannelijke figuur gelijk beschreven als “een verre voorouder van Rodin’s De Denker“.




ZAAL 2 – Joods-Christelijke Traditie
De afbeelding en interpretatie van het universum in de Christelijke wereld is gebaseerd op de Joodse traditie waar het begon met de Torah en het boek van Genesis [Bereishit].
Genesis begint met een verhaal waarin God de hemel en de aarde schiep. Vandaag de dag zien we dit werk (dat zes eeuwen voor Christus geschreven werd) als literair en poëtisch, in plaats van een meer historische vertelling, waarin wordt omgegaan met de orkestratie van een grenzeloze kosmos.
Het plaatste de mens in het centrum van het universum.
In the beginning, God created the heavens and the earth.
Genesis 1:1: ‘on the first day’ (6e eeuw BCE – voor onze jaartelling)





ZAAL 3 – Grieks-Romeinse Traditie
De Grieken en Romeinen ontvouwden het verhaal van de schepping van het universum verder en beschreven het uiterlijk ervan aan de hand van talloze mythen die over de hele wereld werden verteld.
Goden en Godinnen in de kosmos waren verantwoordelijk voor het besturen van de morele orde van het leven op aarde.
Deze verhalen vormden inspiratie voor kunstenaars tot ver in de 17e eeuw.
When all the other animals, downcast looked upon the earth, he [Prometheus] gave a face raised on high to man, and commanded him to see the sky and raise his high eyes to the stars.
Ovid (Metamorphoses, Rome, 1e eeuw CE – in onze jaartelling)




ZAAL 4 – Euro-Arabische Visie op het Universum
De Griekse astronoom Ptolemy of Alexandria legde de wetenschappelijke basis voor het geocentrische model van het universum rond het jaar 150 in onze jaartelling. Hij werd ten dele geïnspireerd door het werk van voorgangers zoals Aristoteles (400-300 voor onze jaartelling).
Het geocentrische model beweerde dat de Aarde (de ‘Almagest’) het centrum van het universum was. De maan, planeten, zon en sterren zouden eromheen bewegen in een complex systeem van concentrische cirkels. Dit wereldbeeld zou de komende 1500 jaar, ver tot in de 16e eeuw gangbaar blijven.
In het Westen werd dit geocentrische model versterkt door het Christelijke geloof over schepping, en het werd doorgegeven van generatie op generatie. De moslimastronomen verrijkten ook de kennis van de wereld met hun nauwgezette observaties van de passage van de hemellichamen. Met hun observaties konden ze Griekse astronomische fouten verbeteren.
Via Byzantium, Spanje en zuidelijk Italië werd de Islamitische astronomie doorgegeven naar Europa, waar het populair werd door een handvol in het Latijn vertaalde teksten.
Glance at the sun. See the moon and the stars. Gaze at the beauty of the Earth’s greenings. Now, think.
Parafrase van Hildegard of Bingen (ca. 1170)





ZAAL 5 – Het Universum of Mensenmaat
Het idee dat makrokosmos en mikrokosmos nauw met elkaar verboden zijn werd al zo vroeg als de Mesopotamische, Egyptische en Griekse oudheid afgebeeld, waarbij werd aangenomen dat de mens het centrum van het universum was. Het individu is de ‘kleine wereld’ (mikrokosmos) dat de ‘grote wereld’ van het universum (makrokosmos) reflecteert.
‘Kosmos’ betekent dan ook de harmonische volgorde of onafhankelijkheid van de delen in een organisch systeem. Zo zagen astrologen bijvoorbeeld voortekens in de stand van de hemellichamen die gebeurtenissen voorspelden die op Aarde zouden plaatsvinden.
A physician without a knowledge of astrology has no right to call himself a physician.
Hippocrates of Chios, ca. 400 voor onze jaartelling











ZAAL 6 – Copernicus, Kepler, Galilei, Newton
Het eeuwige gevoel van ontzag voor de pracht van het universum was en blijft de krachtigste drijfveer om voortdurend oude overtuigingen te toetsen aan nieuwe opvattingen en om de manier waarop we ons het universum voorstellen te verfijnen.
In 1543 was Copernicus de eerste die een mathematisch model ontwikkelde waarin hij de Aarde en andere planeten rond de zon liet draaien. Hij geloofde dat de zon, niet de aarde, het centrum van het universum was! Een halve eeuw later verbeterde Johannes Kepler dit heliocentrische model om een hoog accurate beschrijving van de beweging van de planeten te bieden. Galileo bevestigde dit met zijn eerste observaties met zijn telescoop in 1610. En in 1687 veegde Newton’s zwaartekracht-theorie alle laatste overblijfselen van het oude wereldbeeld van de baan. Hij bewees zelfs dat de hemellichamen elkaar aantrekken.
Samen veranderden ze radicaal de manier waarop we naar het heelal kijken. En dus vond de mens een nieuwe plaats voor zichzelf in het universum.
In deze laatste zaal vind je de grootste wetenschappelijke prestaties van de 16e en 17e Westerse astronomen. Ze zijn gerangschikt om de lens van de telescoop die Christiaan Huygens in 1655 gebruikte om Titan, de eerste maan van Saturnus te ontdekken.
Op die lens had hij een vers van de Romeinse dichter Ovid laten graveren: “Admovere Oculis Distantia Sidera Nostris” – “Zij brachten de verre sterren dichter bij onze ogen”.
Creating a new theory is not like destroying an old barn and erecting a skyscraper in its place. It is rather like climbing a mountain, gaining new and wider views, discovering unexpected connections between our starting points and its rich environment.
Albert Einstein (Princeton, New Jersey, 1938)






Achtergrondinfo: Maria Clara Eimmart
De Duitse kunstenares en wetenschapster Maria Clara Eimmart (1676-1707, 31 jaar) is een van de eerste vrouwelijke astronomen. Zij is bekend geworden door haar nauwkeurige observaties van de schijngestalten van de maan en andere hemellichamen.
Tussen 1693 en 1698 maakte ze er meer dan 300 tekeningen van! Van deze verzameling, uitsluitend samengesteld op basis van waarnemingen door haar telescoop, bleven er slechts een tiental bewaard, waaronder deze:




M LEUVEN
Het Stedelijk Museum Vander Kelen-Mertens onderging in 2009 een metamorfose. De Belgische architect Stéphané Beel integreerde de oude museumgebouwen in een strak nieuw geheel waarbij oude en nieuwe architectuur prachtig zijn samengevat.
Het museum kreeg ook een nieuwe naam: M – Museum Leuven. Er wordt doorlopend een vaste collectie tentoongesteld, aangevuld met toptentoonstellingen uit binnen- en buitenland.
Vanaf het dakterras bij M Leuven heb je en prachtig uitzicht over de stad.
LOCATIE
M Leuven, Leopold Vanderkelenstraat 28
Leer hier onze reisgids over Leuven >>

TIJDELIJKE TENTOONSTELLING
Verbeelding van het Universum
DATUM
22 Oktober 2021 tot 16 Januari 2022
OPENINGSTIJDEN
Elke weekdag geopend van 11:00 tot 18:00
Op donderdag van 11:00 tot 22:00
LET WEL: Het museum is gesloten op woensdag!
ENTREE
12 Euro voor een standaard ticket, dat toegang geeft tot beide tentoonstelling en de permanente collectie.
Je kunt ook een KNAL! Combo ticket krijgen voor 16 Euro, waarmee je ook de andere twee grote tentoonstellingen in de stad die binnen het festival vallen kunt zien.
WEBSITE
Nederlands: www.knalfestival.be
Engels: www.bangfestivalleuven.be
RICHARD LONG
Naast de tentoonstelling “Verbeelding van het Universum” kun je tot aan 20 maart 2022 ook nog genieten van een aantal werken van Britse kunstenaar Richard Long, die ook gerelateerd zijn aan het universum en de link met onze natuur op aarde. Meer hierover in onze volgende blog!
‘S WERELDS BESTE HOTELS MET SPACE THEMA
- Outer Space Room – Gold Coast Hotel, Hong Kong
- Galaxy Pod Hostel – Reykjavík, IJsland
- Grande Centre Point Space Pattaya – Muang Pattaya, Thailand
- Hotel Barceló Sants – Barcelona, Spanje
- Space-Themed Room – Kameha Grand Zurich, Glattbrugg, Switzerland
- Space Night Capsule Hostel – Berlijn, Duitsland
- Hotel Puerta America – Madrid, Spanje
- Space Theme Room – Fantasy Land Hotel, Edmonton, Canada
- Star Trek – Uss Enterprise Room – Itty Bitty Inn, North Bend, USA
- Treehotel – Harads, Zweden
- Space Themed Family Suite – Shangri-La, Singapore
- the LAB Capsule Hotel Luzern – Luzern, Switzerland
BEWAAR OP PINTEREST:



